سرپرسى سايكس ( مترجم : سيد محمد تقى فخر داعى گيلانى )

615

تاريخ ايران ( فارسى )

آب و هواى آن خيلى گرم است . خانواده‌ها در منازل‌شان يخ نگاه ميدارند . قسمت اعظم سرزمين از احجار رملى تشكيل يافته است . براى آبيارى در هرجا ترتيب قنوات داده‌اند . غلات و حبوبات پنجگانهء آنها مثل مال چين مرغوب و نيز طيور و ساير حيوانات قشنگ و خوب ميباشند . . . اسبان عالىنژاد ، الاغهاى درشت و بزرك و نيز شتر بكثرت در اين كشور تربيت ميشوند . . . همچنين فيلان سفيد و شير و تخم مرغهاى بزرك پيدا ميشوند . مرغى است در آنجا به شكل شتر « 1 » ولى داراى دو بال كه در امتداد يك خطى ميتواند پرواز كند اما از صعود عاجز است . مرغ نامبرده علف و گوشت هردو مىخورد و نيز ميتواند آتش بلع كند » . در اين يادداشت ذكرى از جلوس پادشاه بر تختى از طلا به شكل شير با تاج مجلل و باشكوه خود به عمل آمده و نيز شرحى راجع به لباس ملى آنزمان و رسم و آئين جلوس و تاجگذارى بيان شده است و حتى از عناوين و القاب دربارى هم اسم برده شده است كه از آن جمله « موهوتان » است كه مراد از آن بلاشك مؤبد مىباشد و ديگر سپهبد يا فرمانده كل كه بلفظ « سيه‌پويوه » ذكر شده است . راجع به ازدواج برادر و خواهر ذكرى بطور خاص به عمل آمده و مينويسد كه آن مذموم مىباشد و نيز در خصوص دفن نكردن جسد مرده بلكه انرا در منظر و مرئى گذاشتن و همچنين در نجاست حاملين جنائز بدخمه كه آن حتى امروز در ميان زردشتيان معمول مىباشد بيانى به عمل آمده است . گذشته از گزارشهاى عمومى گران‌بهاى فوق كه نتيجهء مشاهدات چينيان است گزارش ديگرى است از يك عده نمايندگان مخصوص كه ما آن را ذيلا نقل ميكنيم : - در دورهء سلطنت شنگوئى « 2 » ( 520 - 518 ) پادشاه ايران نامه‌اى با تحف و هدايا بهمراه هيئتى بدربار چين فرستاده كه آن بشرح زير است : - فرزند مملكت پهناور آسمانى زائيدهء آسمان است . ما اميد داريم جائى كه آفتاب طلوع مىكند براى هميشه متعلق به فرزند

--> ( 1 ) - دانستن اينمطلب خالى از فايده نيست كه در ايران كنونى هم حيوان مزبور كه از مشاهدهء آن و نيز ديدن تخم آن فرستادگان چينى متعجب شده‌اند به همين نام خوانده مىشود ( مؤلف ) . ( 2 ) - ( Shenkwei ) قباد چنان كه در بالا ذكر شده از 487 تا 531 بر تخت سلطنت ايران جالس بوده است . او معروف به كواد يا كوات نيز بوده است كه خيلى شبيه بلفظ مزبور چينى مىباشد ( مؤلف ) .